เอกสารแนะนำจากคู่ค้าต่างประเทศมักประกอบขึ้นจากตัวเลขยอดขาย รางวัล และข้อความว่า «อันดับหนึ่งในตลาดนั้น» เรามักได้รับคำถามว่านำมาใช้ในสื่อส่งเสริมการขายในญี่ปุ่นได้ตรง ๆ หรือไม่

ก่อนหน้านี้เราได้เรียบเรียงสิ่งที่พูดได้และพูดไม่ได้ในโฆษณาตามกฎหมายยาของญี่ปุ่นไว้แล้ว บทความนี้ว่าด้วยอีกด้านหนึ่ง คือกฎหมายว่าด้วยการป้องกันของแถมที่ไม่เป็นธรรมและการแสดงข้อความที่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิด ซึ่งวางโครงบนข้อเรียกร้องที่ต่างออกไป — ถ้าจะพูด ต้องถือเหตุอันสมควรไว้ในมือ

«เป็นความจริง» กับ «ไม่ทำให้เข้าใจผิด» เป็นสองเรื่องที่ต่างกัน

จุดเริ่มต้นคือมาตรา 5 ซึ่งกำหนดว่าผู้ประกอบธุรกิจต้องไม่กระทำการแสดงข้อความที่เข้าลักษณะตามอนุมาตราใดของมาตรานั้น ในการซื้อขายสินค้าหรือบริการที่ตนจัดหา คำสำคัญคือ «ทำให้ผู้บริโภคทั่วไปเข้าใจผิด» ตัวเลขในเอกสารของคู่ค้าอาจเป็นความจริงทั้งหมด แต่ก็ยังเข้าข่ายมาตรานี้ หากสิ่งที่ผู้บริโภคญี่ปุ่นรับไปจากการแสดงข้อความทั้งชุดห่างจากความจริง

  • อนุมาตรา 1 (เข้าใจผิดว่าเหนือกว่า) — แสดงเนื้อหาว่าเหนือกว่าความเป็นจริงอย่างเห็นได้ชัด หรือเหนือกว่าของผู้ประกอบธุรกิจที่แข่งขันกัน
  • อนุมาตรา 2 (เข้าใจผิดว่าได้เปรียบ) — ราคาและเงื่อนไขการซื้อขายอื่นถูกเข้าใจผิดว่าได้เปรียบกว่าความเป็นจริงอย่างเห็นได้ชัด หรือกว่าของผู้ประกอบธุรกิจรายอื่น

ไม่ต้องมีใครพิสูจน์ว่าเป็นเท็จ ก็ถือว่าเป็นการแสดงข้อความที่ไม่เป็นธรรม

บทบัญญัติที่ทำงานจริงคือมาตรา 7 วรรคสอง นายกรัฐมนตรีเมื่อเห็นว่าจำเป็นอาจกำหนดระยะเวลาและเรียกให้ยื่นเอกสารที่แสดงเหตุอันสมควรซึ่งรองรับการแสดงข้อความนั้น และวรรคดังกล่าวเขียนต่อไปว่า

ในกรณีนี้ หากผู้ประกอบธุรกิจไม่ยื่นเอกสารดังกล่าว ให้ถือว่าการแสดงข้อความนั้นเป็นการแสดงข้อความที่เข้าลักษณะตามอนุมาตรานั้น เพื่อประโยชน์แห่งการใช้บทบัญญัติในวรรคดังกล่าว

«ให้ถือว่า» คือกลไกทั้งหมด ฝ่ายปกครองไม่ต้องพิสูจน์ว่าสินค้าไม่มีสรรพคุณตามที่แสดงไว้ เพียงข้อเท็จจริงว่าไม่มีเอกสารมาถึงในกำหนดก็พอให้ถูกจัดเป็นการเข้าใจผิดว่าเหนือกว่า ขอบเขตแคบ คือใช้เมื่อสิ่งที่ต้องวินิจฉัยคือมาตรา {CITE["a5"]} อนุมาตรา {CITE["n1"]} ส่วนการเข้าใจผิดว่าได้เปรียบตามอนุมาตรา {CITE["n2"]} ไม่มีกลไกนี้

กำหนดเวลาคือ 15 วัน และ «จะไปตรวจสอบตั้งแต่นี้» ไม่ใช่เหตุขอขยายเวลา

ความยาวของ «ระยะเวลา» นั้นกำหนดไว้ในข้อ 7 วรรคสอง ของกฎกระทรวงว่าด้วยการบังคับใช้

ระยะเวลาตามมาตรา 7 วรรคสอง และมาตรา 8 วรรคสาม ของกฎหมายนี้ ให้เป็นระยะเวลาจนถึงวันที่ครบสิบห้าวันนับแต่วันที่ส่งมอบเอกสารตามวรรคก่อน

อาจขยายเวลาได้หากมีเหตุอันชอบธรรม และแนวปฏิบัติของสำนักงานกิจการผู้บริโภคยังระบุไว้ด้วยว่าอะไรไม่ถือเป็นเหตุอันชอบธรรม — «เหตุผลเช่นความจำเป็นต้องดำเนินการทดสอบหรือสำรวจใหม่หรือเพิ่มเติม ไม่ถือเป็นเหตุอันชอบธรรม»

หากเอกสารอยู่ในมือคู่ค้า โดยไม่มีต้นฉบับ ไม่มีคำอธิบายวิธีการ และไม่มีคำแปล 15 วันย่อมไม่ทัน และ «จะสอบถามคู่ค้าแล้วไปตรวจสอบ» ก็ซื้อเวลาไม่ได้ ดังนั้นในทางปฏิบัติข้อกำหนดจึงกลายเป็นว่า เอกสารต้องอยู่ในมือเราเองก่อนที่การแสดงข้อความจะออกไป

สองข้อกำหนดเมื่อข้อมูลเป็นของผู้อื่น

เพื่อให้เอกสารที่ยื่นถือเป็น «เหตุอันสมควร» แนวปฏิบัติกำหนดข้อกำหนดไว้ 2 ข้อ

  • ข้อกำหนด ① — เนื้อหาของเอกสารได้รับการพิสูจน์อย่างเป็นภาววิสัย (ผลการทดสอบหรือการสำรวจ หรือความเห็นของผู้เชี่ยวชาญและสถาบันผู้เชี่ยวชาญ หรือเอกสารทางวิชาการ)
  • ข้อกำหนด ② — สรรพคุณหรือสมรรถนะที่แสดงไว้ กับเนื้อหาที่เอกสารพิสูจน์ได้ สอดคล้องกันอย่างเหมาะสม

สำหรับฝ่ายที่นำเข้ามาขาย ย่อหน้าที่ชี้ขาดคือย่อหน้าที่แนวปฏิบัติเขียนไว้สำหรับผู้จำหน่าย ผู้จำหน่ายไม่ถูกเรียกร้องให้ทดสอบซ้ำด้วยตนเองทุกกรณี แต่อาจยื่นเอกสารที่แสดงว่าตนเองได้ตรวจสอบว่ามีข้อมูลการทดสอบหรือการสำรวจที่ผู้ผลิตจัดทำไว้อยู่จริงหรือไม่ และได้ตรวจสอบความเป็นภาววิสัยของวิธีการและผลลัพธ์นั้น เป็นเหตุอันสมควรได้ สิ่งที่จำเป็นจึงไม่ใช่การทดสอบซ้ำ แต่เป็นบันทึกของการตรวจสอบ ซึ่งหมายถึงต้องขอสิ่งเหล่านี้มา

  • ต้นฉบับรายงานการสำรวจพร้อมคำแปล — ไม่ใช่สไลด์สรุปหรือข้อความที่คัดมาเพื่อส่งเสริมการขาย แต่เป็นตัวรายงานเอง
  • วิธีการ — วิธีคัดเลือกผู้ตอบ ขนาดตัวอย่าง และข้อคำถามที่ใช้จริง
  • ช่วงเวลาและผู้ดำเนินการสำรวจ รวมทั้งขอบเขตสินค้าและผู้ประกอบธุรกิจที่นำมาเปรียบเทียบ

เอกสารที่เป็นภาววิสัยในตัวเอง แต่ไม่สอดคล้องกับการแสดงข้อความ ย่อมไม่ถือเป็นเหตุอันสมควร เมื่อใช้กับผลงานในต่างประเทศ เส้นแบ่งจะชัดขึ้น จำนวนชิ้นที่ขายได้หรืออันดับในตลาดอื่นไม่ได้พิสูจน์สรรพคุณหรือสมรรถนะที่แสดงไว้บนสินค้า และแนวปฏิบัติยังนิยามสรรพคุณที่แสดงไว้อย่างกว้าง คือ «ที่ผู้บริโภคทั่วไปรับรู้จากการแสดงข้อความทั้งชุด» ภาพถ่ายหรือคำบอกเล่าข้างตัวเลขก็เป็นส่วนหนึ่งด้วย

เมื่อเขียนว่า «อันดับหนึ่งในต่างประเทศ» — 4 ข้อกำหนดจากรายงานการสำรวจสภาพจริง

วันที่ 26 กันยายน 2024 สำนักงานกิจการผู้บริโภคได้เผยแพร่รายงานการสำรวจสภาพจริงเกี่ยวกับการแสดงข้อความแบบ «No.1» โดยอาศัยตัวอย่างสื่อโฆษณาที่รวบรวมได้ 368 ชิ้น การสำรวจทัศนคติผู้บริโภค 1,000 คน และการสัมภาษณ์เจ้าของโฆษณา 15 ราย กับฝ่ายอื่น ๆ

เพื่อให้การแสดงข้อความแบบ «No.1» ที่อาศัยการประเมินเชิงอัตวิสัยถือว่ามีเหตุอันสมควร รายงานระบุว่าต้องเป็นไปตามอย่างน้อย 4 ข้อต่อไปนี้

  • สินค้าหรือบริการที่นำมาเปรียบเทียบได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม
  • ผู้ตอบการสำรวจได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม
  • การสำรวจดำเนินการด้วยวิธีที่เป็นธรรม
  • เนื้อหาของการแสดงข้อความและผลการสำรวจสอดคล้องกันอย่างเหมาะสม

รายงานยังรวบรวมความผิดพลาดแบบฉบับไว้ด้วย คือการสำรวจที่ตัดสินค้าประเภทเดียวกันรายหลักของตลาดออกจากการเปรียบเทียบ และการสำรวจที่ผู้ตอบคือลูกค้าที่ซื้อซ้ำหรือพนักงานของผู้ประกอบธุรกิจเอง การใส่หมายเหตุระบุเงื่อนไขก็ไม่ช่วยแก้ หากตำแหน่งที่ระบุหรือขนาดตัวอักษรทำให้ผู้บริโภคทั่วไปไม่เห็นชัด

ข้อค้นพบที่หนักที่สุดในทางปฏิบัติมาจากการสัมภาษณ์ จากเจ้าของโฆษณา 15 ราย มีเพียง 1 รายที่ทราบเนื้อหาพื้นฐานของการสำรวจซึ่งรองรับข้อความของตน ได้แก่ข้อคำถาม คู่แข่งรายใดถูกเลือกมาเปรียบเทียบ และผู้ตอบได้เห็นอะไร การนำตัวเลขที่ผู้อื่นทำขึ้นมาลง หากไม่ทำอะไรเพิ่ม ผลก็คือสภาพนั้นพอดี

สิ่งที่ควรตกลงให้ชัดก่อนนำลง

มาตรา 22 วรรคหนึ่ง กำหนดหน้าที่ให้ผู้ประกอบธุรกิจจัดวางระบบและดำเนินมาตรการอื่นที่จำเป็น เพื่อบริหารจัดการเรื่องที่เกี่ยวกับการแสดงข้อความอย่างเหมาะสม หากต้องจัดการกับผลงานในต่างประเทศ เนื้อหาโดยรวมจะเป็นดังนี้

  • ทุกประโยคที่นำลง ให้ระบุเอกสารที่รองรับไว้หนึ่งชิ้นและผูกเข้าด้วยกัน
  • เก็บต้นฉบับและคำแปลไว้ที่บริษัทเรา — เอกสารที่อยู่ในมือคู่ค้าไม่นับว่า «มี»
  • เขียนช่วงเวลา กลุ่มเป้าหมาย และขอบเขตของการสำรวจไว้ข้างข้อความ ด้วยขนาดที่ผู้บริโภคทั่วไปอ่านได้
  • เขียนว่า «ขายดีในตลาดนั้น» ตามข้อเท็จจริงที่เป็น โดยไม่ต่อไปยังข้อสรุปเรื่องสรรพคุณหรือสมรรถนะ

ภายในขอบเขตที่มีเอกสารรองรับ ผลงานในต่างประเทศเขียนได้ สิ่งที่ถูกห้ามไม่ใช่การเล่าถึงผลงาน แต่คือการทำให้ผู้บริโภคทั่วไปรับไปว่าเหนือกว่าหรือได้เปรียบ โดยไม่มีสิ่งใดรองรับ

ข้อมูลชั้นต้นที่อ้างอิง

※ บทความนี้อธิบายกรอบของระบบ การแสดงข้อความแต่ละกรณีจะได้รับอนุญาตหรือไม่ วินิจฉัยจากความเข้าใจที่ผู้บริโภคทั่วไปรับไปจากการแสดงข้อความทั้งชุด

บริษัทของเรานำเข้าและค้าส่งยา ผลิตภัณฑ์กึ่งยา และเครื่องสำอาง เมื่อจะนำเอกสารต่างประเทศมาใช้กับฉลากและสื่อส่งเสริมการขายสำหรับญี่ปุ่น เราเริ่มจากการขอเอกสารรองรับและจับคู่กับข้อความแต่ละข้อ